بازار آریا

آخرين مطالب

وضعیت اقتصاد، بحران انرژی و فروپاشی اجتماعی در ایران اقتصاد ایران

وضعیت اقتصاد، بحران انرژی و فروپاشی اجتماعی در ایران
  بزرگنمايي:

بازار آریا - مصطفی نوری
دانش آموخته علوم سیاسی
مقدمه
فروپاشی اجتماعی زمانی رخ می‌دهد که نهادهای حکومتی، اقتصادی و اجتماعی دیگر توانایی مدیریت بحران‌ها و تأمین نیازهای اساسی شهروندان را از دست می‌دهند. یکی از عوامل کلیدی که می‌تواند این فروپاشی را تسریع کند، بحران انرژی و کنار گذاشته شدن کشور از معادلات اقتصادی جهانی است.
ایران که یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان از نظر منابع انرژی است، در سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌ها، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و ناترازی شدید در تولید و مصرف انرژی، با بحرانی روبه‌رو شده که می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای داشته باشد. این یادداشت پژوهشی تحلیلی، بحران انرژی و تأثیر آن بر فروپاشی اجتماعی ایران را از سه جنبه بررسی می‌کند:
کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و تأثیر آن بر تولید نفت و گاز
ناترازی برق و انرژی و تأثیر آن بر صنایع و زندگی روزمره مردم
انزوای اقتصادی و کاهش نقش ایران در معادلات جهانی انرژی
در نهایت، تحلیل این داده‌ها نشان می‌دهد که ادامه وضعیت کنونی و عدم اصلاحات ساختاری، ایران را بیش از پیش در مسیر فروپاشی اجتماعی قرار خواهد داد.
کلیدواژه‌ها
فروپاشی اجتماعی
بحران انرژی و کاهش سرمایه‌گذاری
تحریم‌های اقتصادی و تأثیر بر صادرات نفت و گاز
ناترازی برق و انرژی در ایران
کنار گذاشته شدن ایران از معادلات اقتصادی جهانی
بحران انرژی و تأثیر آن بر فروپاشی اجتماعی
1. کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و تأثیر آن بر تولید نفت و گاز
وضعیت تولید و فروش نفت و گاز ایران:
ایران با 208 میلیارد بشکه ذخایر نفت اثبات‌شده، سومین دارنده بزرگ ذخایر نفت جهان است (منبع: BP Statistical Review of World Energy 2023).
ایران همچنین با 33.5 تریلیون مترمکعب ذخایر گاز طبیعی، دومین ذخایر گاز جهان را در اختیار دارد
منبع )
(EIA, 2024
مشکلات اساسی در تولید و صادرات انرژی:
تولید نفت ایران در سال 2024 به حدود 3.7 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است، درحالی‌که ظرفیت اسمی آن بیش از 5 میلیون بشکه در روز است
(منبع: اوپک، 2024).
به دلیل تحریم‌های آمریکا و خروج شرکت‌های بزرگی مانند توتال، شل و BP، سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز ایران تقریباً متوقف شده است
(منبع:
Financial Times, 2023).
ایران برای حفظ سطح فعلی تولید نفت، نیاز به سرمایه‌گذاری بیش از 150 میلیارد دلار تا سال 2030 دارد، اما تحریم‌ها مانع از ورود این سرمایه‌ها شده است
(منبع: World Bank, 2024).
صادرات نفت ایران در سال 2017 بیش از 2.5 میلیون بشکه در روز بود، اما اکنون به حدود 1 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است
(منبع: EIA, 2024)
نتیجه: کاهش سرمایه‌گذاری و تحریم‌ها باعث افت تولید نفت و گاز، کاهش درآمدهای ارزی و افزایش فشار اقتصادی بر دولت و مردم شده است.
2. ناترازی برق و انرژی و تأثیر آن بر صنایع و زندگی روزمره مردم
مشکلات برق و انرژی در ایران :
ناترازی در تولید و مصرف برق به بیش از 15 هزار مگاوات در پیک مصرف رسیده است
(منبع: شرکت مدیریت شبکه برق ایران، 1403).
شبکه برق ایران به‌شدت فرسوده شده و سالانه تا 12٪ از انرژی تولیدی به دلیل تلفات در شبکه از بین می‌رود
(منبع: IEA, 2023).
توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌شدت عقب‌مانده است؛ سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران کمتر از 1.5٪ است، درحالی‌که میانگین جهانی بیش از 17.5٪ است
(منبع: World Energy Outlook, 2023).
کمبود برق در فصل تابستان منجر به قطعی‌های گسترده برق در شهرهای مختلف، تعطیلی برخی کارخانه‌ها و کاهش تولید صنعتی شده است
(منبع: مرکز آمار ایران، 1403).
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی بحران انرژی:
افزایش هزینه‌های تولید و رشد تورم: خاموشی‌های مکرر و کمبود گاز باعث افزایش هزینه‌های تولید و گرانی شدید در بازار شده است
(منبع: IMF, 2024).
افزایش نارضایتی عمومی و اعتراضات: قطعی‌های گسترده برق و گاز در استان‌های مختلف، منجر به اعتراضات مردمی شده است
(منبع: BBC Persian, 2024).
نتیجه: ادامه بحران انرژی، مستقیماً به رشد تورم، افزایش نارضایتی عمومی و تضعیف مشروعیت دولت منجر خواهد شد.
3. انزوای اقتصادی و کاهش نقش ایران در معادلات جهانی انرژی
کاهش نقش ایران در بازار جهانی:
قطر و عربستان سعودی جایگاه ایران را در بازار گاز طبیعی تصاحب کرده‌اند
(منبع: EIA, 2024).
روسیه، پس از جنگ اوکراین، با افزایش صادرات نفت، توانسته سهم بازار ایران را کاهش دهد
(منبع: Reuters, 2023).
خطر حذف تدریجی ایران از زنجیره تأمین انرژی جهانی:
عدم دسترسی به فناوری‌های جدید استخراج نفت و گاز، توان رقابتی ایران را کاهش داده است
(منبع: World Bank, 2024).
نتیجه: اگر وضعیت کنونی تغییر نکند، ایران ممکن است در بلندمدت جایگاه خود را در اقتصاد جهانی از دست داده و به یک صادرکننده درجه دوم انرژی تبدیل شود.
طبق گزارش "آینده نفت و گاز ایران؛ سناریوها تا سال 2035" که توسط محمد متقی در مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (Institute for International Energy Studies) نوشته شده و در مجله PBR، جلد 3، شماره 4، صفحات 63-86 منتشر شده است به بررسی آینده بخش نفت و گاز ایران تا سال 2035 پرداخته و سناریوهای مختلفی را برای توسعه این حوزه ارائه داده است.
ایران دارای 9.3٪ از ذخایر نفت جهان (153.8 میلیارد بشکه) و 18٪ از ذخایر گاز جهان (33.5 تریلیون مترمکعب) است.
نفت و گاز همچنان منابع اصلی تأمین انرژی جهانی هستند (نفت 31.9٪ و گاز طبیعی 22.5٪ از انرژی اولیه جهان را تأمین می‌کنند).
ایران در حال حاضر سومین تولیدکننده بزرگ گاز و چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت در جهان است، اما تا سال 2035 ممکن است به رتبه پنجم در تولید گاز و هفتم در تولید نفت سقوط کند.
طبق مقاله‌ای که در
( ScienceDirect:May 2013, Pages 612-622)
منتشر شده است
ایران دارای چهارمین ذخایر بزرگ نفت و دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی در جهان است، اما توسعه این بخش با چالش‌های اساسی مواجه است. به‌دلیل محدودیت‌های سیاسی و اقتصادی، روند سرمایه‌گذاری در صنعت انرژی با مشکلاتی روبه‌رو شده است. بر اساس راهبرد پنجم توسعه، ایران برای حفظ و افزایش تولید نفت خود تا سال 2025 به حداقل 200 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد و مطابق اهداف سند چشم‌انداز، تا 15 سال آینده بیش از 500 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز خواهد بود.
چالش‌های اصلی صنعت نفت و گاز ایران
کاهش تولید: تولید نفت ایران در حال کاهش است و در سال‌های اخیر 500 هزار بشکه کاهش داشته است.
فرسودگی میادین نفتی: ایران برای حفظ تولید نیاز به اجرای تکنیک‌های بازیافت نفت (EOR) دارد، زیرا تنها 20 تا 25 درصد نفت میادین بالغ قابل استخراج است.
عدم سرمایه‌گذاری کافی: فرسودگی مخازن و کاهش فشار میادین، به همراه نبود سرمایه‌گذاری در حفاری‌های جدید، باعث شده است که میزان تولید ایران کمتر از میزان تعیین‌شده در سند چشم‌انداز باشد.
رشد مصرف داخلی: مصرف انرژی ایران سالانه 6.2٪ افزایش داشته که عمدتاً به دلیل اتلاف انرژی در بخش‌های صنعتی و خانگی است.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
بحران انرژی ایران، ناشی از کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، تحریم‌ها و ناترازی تولید و مصرف، به یکی از عوامل کلیدی تشدید فروپاشی اجتماعی تبدیل شده است.
وابستگی بیش‌ازحد به درآمدهای نفتی، همراه با کاهش صادرات و خروج شرکت‌های خارجی، باعث تضعیف اقتصاد ایران و کاهش درآمدهای ارزی شده است.
ناترازی شدید برق و گاز، تعطیلی صنایع، افزایش تورم و نارضایتی عمومی را به دنبال داشته است که خود زمینه‌ساز بی‌ثباتی اجتماعی خواهد بود.
حذف تدریجی ایران از معادلات اقتصادی جهانی و جایگزین شدن توسط رقبا، موقعیت کشور را به‌عنوان یک تأمین‌کننده انرژی به خطر انداخته است.
در صورت ادامه این روند و عدم اصلاحات اقتصادی و سیاسی، کشور ممکن است با بحران‌های عمیق‌تر، اعتراضات گسترده‌تر، و کاهش کنترل دولت بر جامعه مواجه شود
.نتیجه نهایی:
بحران انرژی در ایران دیگر صرفاً یک مشکل فنی یا اقتصادی نیست، بلکه به یک چالش راهبردی تبدیل شده است که می‌تواند سرنوشت سیاسی و اجتماعی کشور را تغییر دهد. اگر اصلاحات ساختاری، جذب سرمایه‌گذاری و بهبود سیاست‌های انرژی صورت نگیرد، این بحران می‌تواند کشور را به سوی بی‌ثباتی مزمن و حتی فروپاشی اجتماعی سوق دهد.
در یادداشت سوم، سناریوهای احتمالی پس از فروپاشی اجتماعی بررسی خواهد شد.

لینک کوتاه:
https://www.bazarearya.ir/Fa/News/1278972/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

خرید نهال گردو ژنوتیپ12 پالیز با تخفیف 45٪ ؛ محصولی بی رقیب

ادعای ارتش اسرائیل درباره هدف قرار دادن یکی از اعضای حزب الله در ضاحیه

طبقه متوسط ترکیه در حال فروپاشی است/ پس‌انداز ترک‌ها هر روز آب می‌رود

معرفی کتاب | اسلام و اقتصاد

شعار سال 1404؛ تولید و سرمایه‌گذاری، مسیر پیشرفت ایران

آمار تولید و فروش خودروهای مونتاژی در سال گذشته

صنوبر 3متری فقط 15 هزار تومان ارسال یکروزه به کل ایران

ترافیک سنگین در جاده‌های چالوس و هراز

در سال گذشته چند نفر وام فرزندآوری گرفتند؟

روایت خواندنی 3بار تغییر پول نیکاراگوئه؛ تجربه‌ای برای ایران

نظم مالی جهان زیر تیغ ترامپ؛ صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در چالش بقا/ آمریکا تیر خلاص را خواهد زد؟

بازگشت مسافران نوروزی آغاز شد/ افزایش بار ترافیکی جاده‌های شمالی در ساعات آینده

ادامه درمان 28 مصدوم حادثه واژگونی اتوبوس در کرمان

هشدار درباره احتمال ریزش سنگ در جاده‌های این استان/ مسافران مراقب باشند

سامانه بارشی جدید وارد کشور می‌شود

صنایع دستی؛ ویترین تاریخ یا کسب‌وکار؟

فرصت‌های سرمایه‌گذاری و توسعه با معافیت مالیاتی در مناطق آزاد

لزوم همکاری دولت، مدیریت شهری و بخش خصوصی برای تحقق شعار سال

خبر جدید برای کارکنان دولت/ افزایش 45 درصدی حقوق کارمندان واقعیت دارد؟

زمان اعزام حج تمتع و عمره در سال 1404

نماینده ایران در سازمان ملل: ایران نسبت به هرگونه ماجراجویی نظامی هشدار جدی می‌دهد

قیمت طلا امروز سه‌شنبه 12 فروردین 1404/ تداوم رکوردزنی قیمت طلا+ جدول

آینده کمپانی‌های واردکننده خودرو در 3 سناریو

رونمایی ترامپ از اولین سفر خارجی خود/ احتمالا در امارات هم توقف می‌کنم

آزادی یک گروگان در عملیات ضربتی پلیس در تهران

ترامپ برای دور بعدی ریاست‌جمهوری هم برنامه‌ دارد؟

تکذیب انتقال آب دریای خزر به تهران

لزوم تسریع در ساماندهی اتباع غیرمجاز در کشور

حمله اسرائیل به جنوب لبنان/ 3 نفر به شهادت رسیدند

تاکید مسکو به ادامه همکاری با واشنگتن

امریکا می‌تواند منافع اقتصادی با ایران تعریف کند

رئیس جمهور آمریکا مدعی ارتباط با کره شمالی شد

تأکید بر عزت و رونق اقتصادی ملت ایران

کشف غول قاچاق و پولشویی؛ بیش از 2 هزار میلیارد تومان تخلف اقتصادی

اقتصاد ایران در بن‌بست دولتی‌گرایی؛ راه نجات کجاست؟

تکرار تهدیدات ترامپ علیه حوثی‌ها

1403؛ سال سخت اقتصاد ایران/ از تغییر دولت تا ناترازی انرژی

کشف چند هزار میلیاردی پلیس فتا از کالای قاچاق

تجاوز دوباره آمریکا به یمن

بازنشر یک پیام توسط عراقچی در توئیتر

چند دیپلمات روس از این کشور اخراج شدند

جزئیات معامله 56.4 میلیون دلار در بازار ارز تجاری

مجلس پیگیر علت سانحه اتوبوس کرمان شد

دیدار سید هادی خامنه‌ای با مهدی کروبی

واکنش سناتور آمریکایی به انتصاب رئیس جدید شاباک

تصادف مرگبار 2 خودرو در جاده خرامه - سروستان/ چند نفر کشته شدند؟

کشف 9 هزار اسباب‌بازی قاچاق در اصفهان

شهرها؛ موتور نجات جهان از بحران اشتغال/ معمای 800 میلیون جوانِ در جست‌وجوی کار

وزیر جهاد کشاورزی: کمبودی در بازار شب عید مشاهده نشد

رایزنی پزشکیان با همتای الجزایری

© - www.bazarearya.ir . All Rights Reserved.

چاپ ایرانیان کمپانی